Έμπνευση ήταν το ‘“Τραγουδώντας τον εθνικό ύμνο” του Judith Butler και της Gayatri Chakravorty Spivak,  

Αφορμή ήταν το  άρθρο ‘Queer and Queering in the Greek Cultural Sphere’ της Ντιάνας Μάνεση που εκδόθηκε το 2021. Σε αυτό, η Μάνεση προτείνει μία μη-γραμμική διασύνδεση μεταξύ των κουήρ ακτιβισμών του παρόντος και των κινητοποιήσεων ενάντια στη έμφυλη βία και στους βιασμούς από το αυτόνομο φεμινιστικό κίνημα της Μεταπολίτευσης. Κάνει συγκεκριμένες αναφορές στις ‘Reclaim the Night’ διαδηλώσεις της δεκαετίας του 1980 και στις κινητοποιήσεις ενάντια στην κουλτούρα του βιασμού που διοργανώθηκαν το Νοέμβριο του 2016 στην Αθήνα και σε άλλες πόλεις από μια συνέλευση αναρχικών φεμινιστικών και λεσβιακών συλλογικοτήτων (Brastards, Beflona, LOA) και άλλα ακτιβιστ@. Γράφει:  

“From the 1970s discourses of autonomous feminists centring on male violence to the anti-rape claims of anarchist feminists in 2016, violence against feminine bodies and the reclaiming of public space, all emerge as continuous claims of an unfinished feminist emancipation, one that acknowledges the performative force of an anti-rape feminist rage coming from 1980s autonomous feminism and re-emerging in the present. From the militant and defensive proclamations of autonomous feminists of the late 1980s to the more embodied, inclusive and sex-positive claims of anarchist and lesbian feminists nowadays, it seems that feminist history in Greece can be documented through a non-linear ethnographic/ historiographical approach, which looks for historical and affective ‘touches’ that form communities of feminist rage across present, past and future. Such an approach to feminist archives and historiography can further reflect anxieties about the past debts of autonomous feminism and the future obligations of queer feminism”. (σελ. 148)

Η νύχτα είναι και δική μας

Ακολουθώντας την πρόταση της Μάνεση, προσπάθησα να ανατρέξω ξανά στις φεμινιστικές αρχειοθετήσεις των κινητοποιήσεων ενάντια την έμφυλη βία από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 αναζητώντας συν-αισθηματικές σχεσιακότητες με το παρόν (Butler, 2018).

Μία αναδυόμενη τροπικότητα που αφορά στις κινητοποιήσεις του αυτόνομου φεμινιστικού χώρου σχετίζεται με τη φαντασμαγορία της εικόνας. Πολλές από τις διαδηλώσεις που έγιναν τότε – κυρίως το 1981 και 1982- οργανώθηκαν τη νύχτα.

Στο τρίτο τεύχος του περιοδικού της συλλογικότητας Terminal, αφιέρωμα ‘Ενάντια στην Κουλτούρα του Βιασμού!‘, περιλαμβάνεται μία συνέντευξη με την Άννα Μιχοπούλου και την Μαρίνα Δημητρά που μιλούν και για ‘τις εντυπωσιακές βραδινές πορείες με τους δαυλούς’ ως κάποιες από τις αξιομνημόνευτες κινηματικές πρακτικές των αυτόνομων φεμινιστριών της εποχής.

 

Αθήνα, 7 Δεκεμβρίου 1982.

→ → Προς το Υπουργείο Δικαιοσύνης

Η γνωστή και ως ‘Πορεία με τις Μάσκες’. Δύο τέτοιες μάσκες  έχουν διασωθεί και είναι κρεμασμένες από το ταβάνι στον τωρινό  χώρο του γυναικείου αρχείου Δελφύς στα Σεπόλια.


Στην πορεία συμμετείχε και η Αυτόνομη Ομάδα Ομοφυλοφίλων Γυναικών. Δημοσιεύτηκε μία σχετική ανταπόκριση στο τρίτο και τελευταίο τεύχος του περιοδικού Λάβρυς, που εκδόθηκε το 1983:

“Η πορεία, αν και σαν μορφή πάλης δεν είναι η πιο σημαντική απ’ όσες υπάρχουν, σε εμάς έδωσε πολλά. Το ότι χέρι-χέρι καταγγείλαμε τον τρόμο που ζούμε καθημερινά από την παιδική μας ηλικία, μας έκανε να νιώσουμε για άλλη μία φορά την γυναικεία αλληλεγγύη”.

 

Αθήνα, 25 Ιουνίου 1981.

Στα Προπύλαια ← ←

Όχι στη Βία και τους Βιασμούς

Γυναίκες είναι δικαίωμά μας να κυκλοφορούμε άφοβα τη νύχτα

Η πόλη είναι και δική μας

Από το κάλεσμα στην πορεία που απεύθυνε η ‘Γυναικεία ομάδα πρωτοβουλίας ενάντια στην βία και στους βιασμούς’.

 

“Μία προκήρυξη και διαδήλωση το βράδυ με φακούς και κεριά στους δρόμους της Αθήνας ήταν η πρώτη συλλογική και δημόσια έκφραση όλων αυτών των προβληματισμών”.

Από την έκδοση του Σπιτιού των Γυναικών για τον Βιασμό στον Τύπο, 1984.

 

 

Αθήνα, 3 Δεκεμβρίου 1981.

→ → Προς του Φιλοπάππου και αλλού.

“Μετά έγινε ένα πάρα πολύ άσχημο συμβάν στου Φιλοπάππου, που έπεσε θύμα βιασμού ένα ζευγάρι και μάλιστα, δεν τους άφησαν σε καλή σωματική κατάσταση, ούτε το αγόρι ούτε την κοπέλα…

Tη νύχτα, που περάσαμε από όλα αυτά τα απαγορευμένα μέρη, που σήμερα φαίνεται γελοίο, αλλά τότε δεν ήταν. Δηλαδή δεν τολμούσε μία γυναίκα να περπατήσει μόνη της στην Αιόλου, στην Αθηνάς, στο Μεταξουργείο, δεν υπήρχε πιθανότητα. Δηλαδή, ή πουτάνα θα ήτανε ή θα της συμπεριφερόντουσαν όπως θεωρούν ότι πρέπει να συμπεριφερθούν σε μία πουτάνα, έτσι; Όπου αυτό που έγινε, επειδή κρατάγαμε και κεριά, δαδιά, φαναράκια και όλα αυτά, ήταν ότι είχανε βγει οι εκδιδόμενες γυναίκες και θέλανε να μάθουνε τι γίνεται, μας χειροκροτάγανε, υπήρχε μία έκπληξη πολύ μεγάλη”.

Από τη συνέντευξη της Χριστίνας Χαρέμη στο Ιστόρημα (Αρχείο προφορικών ιστοριών), 28 Σεπτεμβρίου 2020.

Ηχοτοπία των διαδηλώσεων: Τραγουδώντας τ@

 

Τα χειροκροτήματα των σεξεργατριών όταν η νυχτερινή πορεία των φεμινιστικών συλλογικοτήτων έφτασε στο Μεταξουργείου στις 3 Δεκεμβρίου 1981. 

Ηχοτοπία διαδηλώσεων για την βία και τους βιασμούς που δεν  κατακλύζονται μόνο με αγωνιστικά συνθήματα, αλλά και με ηχητικές χειρονομίες που συνοδεύουν απρόσμενες συναντήσεις. 

Όχι μόνο οργή, αλλά και χειροκροτήματα.

Σε ένα δημοσίευμα-ανταπόκριση του περιοδικού Πάνθεον από την πρώτη διαδήλωση ενάντια στην έμφυλη βία τον Ιούνιο του 1981 αναφέρεται ότι η ιδιαιτερότητα αυτής της πορείας ήταν και τα ευφάνταστα τραγούδια-συνθήματα που ακούστηκαν από τις διαδηλώτριες. Όπως το:

Χάρτινο το φεγγαράκι,

ήρεμη η ακρογιαλιά,

Να ‘λειπε και το καμάκι,

Θά’ταν όλα πιο καλά.

Όχι μόνο οργή, αλλά και Χατζηδάκης.

…Προσπάθησα να εντοπίσω ηχητικά τεκμήρια από τις διαδηλώσεις των αρχών της δεκαετίας του 1980 στις υπάρχουσες φεμινιστικές αρχειοθετήσεις, αλλά δεν έχω καταφέρει μέχρις στιγμής να βρω κάτι σχετικό. Το Ιστορικό Αρχείο της πρώην Γενικής Γραμματείας Ισότητας των Φύλων, το Αρχείο Γυναικών “Δελφύς”, η Έκθεση του Ιδρύματος της Βουλής για τον Φεμινισμό στα χρόνια της Μεταπολίτευσης, 1974-1990, και το This is not a feminist project περιλαμβάνουν αρκετά σχετικά τεκμήρια από αυτές τις κινητοποιήσεις, τα οποία είναι όμως κειμενο-κεντρικά και σε κάποιες περιπτώσεις οπτικο-κεντρικά.  

Μαρτυρίες που περιλαμβάνονται σε αυτά αναφέρουν ότι η φεμινίστρια κινηματογραφίστρια Πόπη Αλκουλή τραβούσε βίντεο με μία δική της κάμερα Super 8 σε κάποιες από αυτές τις πορείες ενάντια στην έμφυλη βία, αλλά δεν είναι καν σίγουρο αν είχε μαζί της και μία συσκευή ηχογράφησης για να καταγράφει παράλληλα και τον ήχο. Η Πόπη Αλκουλή πέθανε το 2018. Δεν έχω καταφέρει να εντοπίσω αν διατηρούσε προσωπικό αρχείο που έχει διασωθεί.

Στο ψηφιοποιημένο αρχείο της ΕΡΤ υπάρχει μόνο μία σχετική ηχητική καταγραφή που μάλλον προέρχεται από μία διαδήλωση που πραγματοποιήθηκε στις 6 Οκτωβρίου 1980 στα Προπύλαια με κάλεσμα της ‘Επιτροπής Αγώνα για την Αλλαγή του Οικογενειακού Δικαίου’.

4 Δεκεμβρίου 2004: The horizon is like a ship in flames tonight 

Στο Αυτόνομο Στέκι ← ←

.

..Ένα Queer Dance Party από το Queericulum Vitae (QV)

“Ένα queer dance party έγινε στην Αθήνα το Σάββατο 4 Δεκεμβρίου στο αυτόνομο στέκι στα Εξάρχεια. […] Το στίγμα δόθηκε όσο πιο ξεκάθαρα γινόταν. Είναι ένα queer πάρτυ, άρα ένα πάρτυ για τη διαφορετικότητα της σεξουαλικότητας. Ένα αλλόκοτο πάρτυ, με μουσική που δεν ακούμε συχνά στα mainstream μαγαζιά της πόλης – είτε gay-lesbian είτε straight. Ακούσαμε αρκετή electro-punk, reggae, και ska. Το είπαμε αυτό στις αφίσες για να το σκεφτεί καλά όποιος γουστάρει μονάχα Καιτούλα. […]

Στολίσαμε τον χώρο με μικρά-μεγάλα μηνύματα της πολιτικής μας αισθητικής. Δύο τάρανδοι που φιλιούνται, ένα σύνθημα στο βαγόνι ενός τρένου: Think pink-go drag-come queer.

Γεμίσαμε τους τοίχους με στίχους τραγουδιών, στίχους που μιλάνε και γιορτάζουνε την ποικιλία της εμπειρίας του φύλου και της σεξουαλικότητας, που βγάζουνε αυτά τα θέματα από την ντουλάπα του ιδιωτικού χώρου και τα κάνουνε πολιτικά μιλώντας για αυτά. Ακόμα στριφογυρνάει στο μυαλό μου ένας στίχος που τον άκουσα και ταύτισα τη βραδιά μαζί του:

The horizon is like a ship in flames tonight.”

 

2 Οκτωβρίου 2018: Μαντόνα και ένας γκλιτερένιος χορευτής

Στο Σύνταγμα ← ←

 

Γράφει ο Απόστολος Ντελάκος σε ένα από τα 30 κείμενα για τον Ζακ

“Η, κατά πάσα πιθανότητα, πρώτη κινητοποίηση του σημαίνοντος «Μαντόνα» υπήρξε αυτή της πλατείας Ομονοίας, όταν, λίγο μετά τη λήξη της πρώτης οργανωμένης πορείας, μία φίλη της Zackie κόλλησε το κινητό της στον τηλεβόα αναπαράγοντας το “Like a Prayer” (το «τραγούδι της Zackie», όπως μου είπε χαρακτηριστικά ο Κ.). Η ήδη φορτισμένη από προσωπικά βιώματα μουσική της Μαντόνα λειτούργησε συγκολλητικά: Η φίλη κατάφερε μέσα από αυτό το εφήμερο, επιτελεστικό συμβάν ακρόασης να συν-κινήσει τα κουήρ υποκείμενα και να μετατρέψει τα «προσωπικά» τους τραύματα σε συλλογικά μετασχηματίζοντας, όπως το έθεσε και πάλι ο Κ., τους/τις/τα παρευρισκόμενους/ες/α σε κοινότητα. Μια βδομάδα αργότερα, το σημαίνον «Μαντόνα» κινητοποιήθηκε ξανά έξω από το κτήριο του Κοινοβουλίου, αυτή τη φορά ως τραγουδιστική επιτέλεση του “Like a Prayer” από την εμπροσθοφυλακή της «Διαμαρτυρία-Πορεία-Μαντόνα» (η οποία είχε εν τω μεταξύ μετονομαστεί σε «Εγώ με τη βία δεν το είχα ποτέ»), εκθέτοντας μέσα από την επιτελεστικότητα της έμφυλης φωνής τους μηχανισμούς που καθιστούν συγκεκριμένες φωνές μη ακουστές/ανήκουστες. Τέλος, κινητοποιήθηκε και πάλι, μετά τη λήξη της πορείας, στο τελευταίο στέκι της Zackie, το dance club «BEqueer» στο Γκάζι, με σκοπό να κρατήσει συντροφιά στους φίλους, στις φίλες και στα φίλα της.”

 

Και ένας γκλιτερένιος άνδρας των ΜΑΤ χορεύει,

στον ρυθμό των…(;)

Το Μυρτώ Τσιλιμπουνίδου αφηγείται: